Flexibele Voorzieningen voor de zorg voor Covid-19 patiënten

Flexibele Voorzieningen voor de zorg voor Covid-19 patiënten

In mei van dit jaar staken de partners van Heelmeesterz, een groep van medisch specialisten en organisatiedeskundigen in de zorg, en een vastgoed- en facilitair bedrijf de koppen bij elkaar om een integraal concept van flexibele voorzieningen te ontwikkelen. Petrie Roodbol en Mark Erik Nota doen verslag en een oproep.

Aanleiding

Net als de eerste, verdringt helaas ook de tweede Coronagolf de reguliere zorg in de ziekenhuizen. Begon de eerste golf in Brabant, de tweede overspoelde vanuit de Randstad ons land. Door het tekort aan beschikbare bedden dat nu door vacatures en verzuim nog nijpender lijkt dan tijdens de eerste golf, worden patiënten over ons land en Duitsland verspreid. De reguliere zorg wordt, tegen ieders zin, in hoog tempo afgeschaald. Inmiddels hebben we enig idee welke nadelige gevolgen dat op korte en lange termijn zal hebben.

Wie de bezettingscijfers van de ziekenhuizen en met name van de IC’s tussen de twee golven door bekijkt, komt al snel tot de conclusie dat er dan voor de reguliere zorg weliswaar krappe, maar toch voldoende capaciteit is. De aanslag echter die gedaan wordt door stromen Covid-19 patiënten op deze capaciteit, is veel te groot om opgevangen te worden. Natuurlijk wordt er nagedacht over oplossingen, bijvoorbeeld door non- Covid en Covid patiëntenstromen van elkaar te scheiden. De laatste categorie zou dan bijvoorbeeld geconcentreerd moeten worden in één ziekenhuis ergens midden in het land, zoals Kuipers verwoordde tijdens de briefing van de Tweede kamer op 13 oktober jl. De haalbaarheid van het idee, zoals hijzelf al aangaf, is echter klein; het vraagt te veel capaciteit van ambulancediensten en van de regionale arbeidsmarkt. Bovendien, weten we nu, hebben we te maken met een zeer sterk fluctuerende aanbod van Covid-19 patiënten. Hoe hou je een dergelijke instelling infrastructureel in stand wanneer het een periode rustig is?

 

Tijdelijke zorgpaviljoens

Voorlopig is het virus nog onder ons. Na deze tweede golf, komt mogelijk weer een volgende. Het grillige karakter van de Corona-uitbraken in locatie en omvang, vraagt om een flexibele oplossing om te voorkomen dat de reguliere zorg steeds weer in het gedrang komt.

Mogelijk kan deze worden gevonden in het realiseren van tijdelijke, volledig ingerichte zorgpaviljoens voor High Care Corona patiënten bij ziekenhuizen in regio’s met Corona brandhaarden, analoog aan initiatieven in het buitenland (NSW, 2020).

Uit een rondgang langs vastgoedbedrijven blijkt, dat bouwtechnisch ongeveer acht tot negen weken nodig is om de eerste paviljoens van bijvoorbeeld 36 bedden te realiseren. Door ervaring met de eerste en nu ook met de tweede golf, valt redelijk goed te voorspellen wanneer bij oplopende besmettingen in een bepaalde regio de druk op de ziekenhuizen toe gaat nemen en er geanticipeerd moet worden met het voorzien in extra capaciteit.

Zorgpersoneel

Een bed is echter alleen echt beschikbaar wanneer er ook personeel is. Een zorgpaviljoen bij een ziekenhuis (moederorganisatie) moet idealiter geleverd worden met personeel: medisch, verpleegkundig, facilitair. De zorg voor Covid-19 patiënten is complex en ofschoon optimale facilitaire ondersteuning en mogelijke taakherschikking enig soelaas kan bieden, is de zwakste schakel het gebrek aan verpleegkundig personeel. Het is de moeite waard te onderzoeken of het werken in een Covid-paviljoen aantrekkelijk kan worden gemaakt voor oud-verpleegkundigen. Aan de oproep tijdens de eerste golf terug te keren naar het vak, is gehoor gegeven maar het daadwerkelijk rendement bleef laag. Mogelijk kan dit worden verbeterd door een organisatievorm te bieden die tegemoetkomt aan de dissatisfiers. Jaarlijks verlaat ongeveer 9% van de verpleging het beroep om verschillende redenen, maar die terug te brengen zijn tot gebrek aan autonomie, waardering en zeggenschap. Het concept van Buurtzorg, is een goed voorbeeld van hoe wel aan de juiste voorwaarden voldaan kan worden. Daar horen voor de Covid paviljoens ook intensieve bijscholingsprogramma’s, theorie en vaardigheid, naast multidisciplinaire teamtrainingen bij. Voor het rekruteren van medici kan gedacht worden aan pas gepensioneerden voor wie de tijdelijkheid van het werk aantrekkelijk kan zijn. Dit kan gecombineerd worden met tijdelijk herallocatie van artsen in regio’s waar de besmettingsgraad nog laag is.

Haalbaarheid

Een concept ontwikkelen is één – het vervolgens naar de praktijk vertalen is twee. Hoewel er inmiddels een alliantie is gevormd van de topzorgadviseurs, een vastgoed en een facilitair bedrijf, vraagt het idee om toetsing en verdere uitwerking samen met een ziekenhuispraktijk; inhoudelijk, maar ook juridisch en beleidsmatig. Onmisbaar daarbij zijn de regionale arbeidsmarktorganisaties. Wie ziet hier een mogelijke oplossing in?

Voor verdere informatie kunt u contact opnemen met ir. Mark-Erik Nota, Partner HEELMEESTERZ

 

Heelmeesterz in tijden van corona

De afgelopen periode heeft de Intensive Care (IC) capaciteit onder grote druk gestaan. In de volgende fase zal waarborgen van voldoende capaciteit en continuïteit de nodige inspanning vergen, zeker gelet op de waarschuwingen van o.a. Christian Drosten, als viroloog de directe adviseur van Merkel: een tweede golf besmettingen gaat mogelijk komen. Daarnaast is het volgens Heelmeesterz noodzakelijk dat er voldoende revalidatiecapaciteit voor post-IC corona patiënten aanwezig is. Verder werkt Heelmeesterz samen met Wageningen University & Research (WUR), waarbij masterstudenten begeleid worden bij het schrijven van hun masterscriptie.

Impact corona op partners Heelmeesterz

Als hoofd IC van het Diakonessenhuis in Utrecht en klinisch fysicus van de Ziekenhuis Groep Twente (ZGT) in Almelo staan Heelmeesterz Jan Willem Fijen en Michaël Lansbergen beiden vooraan de frontlinie in de strijd tegen corona. In verschillende functies, maar met dezelfde werkzaamheden: het opschalen van IC-capaciteit en het rekruteren van voldoende IC-verpleegkundigen. Om het tekort aan IC-personeel op te vangen springen verschillende zorgmedewerkers in Utrecht bij, zoals anesthesiemedewerkers. “Het is een situatie die zijn weerga niet kent,” aldus Fijen. Hij geeft verder aan de laatste weken voornamelijk bezig te zijn geweest met het coördineren van de IC, naast de levering van intensieve medische zorg. Na een periode van opschaling is nu de tijd aangebroken van gereguleerde afschaling van noodvoorzieningen (IC-capaciteit op operatiecomplex) en het borgen van duurzame continuïteit van de toegenomen IC-zorg met zorgpersoneel en middelen.

Ook Lansbergen heeft zich in zijn ziekenhuis samen met een collega op een creatieve manier beziggehouden als coördinator crisis inzet artsen. Meer dan 60 artsen en arts-assistenten zijn extra bijgeschoold en ingezet op een van de corona afdelingen, waaronder de IC. Zo werden ook 5 tropenartsen die opgeleid werden in ZGT teruggehaald en ingezet als assistent-arts op de IC. Diverse specialisten hebben hierdoor een geweldige bijdrage geleverd aan het flexibel maar zorgvuldig inspelen op deze crisissituatie. Een volgende stap is het toewerken naar zorgvuldige opschaling van de reguliere zorg.

Capaciteitsmanagement: oplossing Corona Units voor Revalidatie

Als mogelijke oplossing voor het groeiende capaciteitsprobleem van onze revalidatie-voorzieningen onderzoekt Heelmeesterz momenteel de haalbaarheid van plaatsing van Post-IC Corona Units (PICU’s), waar post-corona patiënten kunnen revalideren. Dit zijn mobiele units die snel en effectief kunnen worden ingezet in de gebieden waar de druk op dat moment te hoog dreigt te worden. “Op deze manier kan er niet alleen extra capaciteitsruimte aan de achterkant van de keten gecreëerd worden, maar ook aan de voorkant,” aldus Nota. Voor deze extra revalidatiecapaciteit is extra verpleegkundig personeel nodig. Om deze groeiende vraag naar verpleegkundigen te beantwoorden is het van belang dat de zorgvraag van post-IC corona patiënten in kaart wordt gebracht. Op basis van deze specifieke zorgvraag kan vervolgens bepaald worden welke soorten zorgprofessionals bekwaam zijn voor verlenen van revalidatiezorg. Denk hierbij aan de inzet van o.a. fysiotherapeuten, ergotherapeuten, logopedistes, diëtistes en/of psychologen. Daarnaast wordt onderzocht of professionals uit andere sectoren, zoals de horeca en de luchtvaart, met behulp van trainingen omgeschoold kunnen worden tot interim-verpleegkundig personeel.

Heelmeesterz partners Mark-Erik Nota, Tjeerd Wiersma & Petrie Roodbol benadrukken het belang van duaal management. Zij geven aan dat de primaire taak van een medisch specialist altijd het verlenen van zorg moet blijven. Zeker in de huidige tijden is het van belang dat er management en bestuur is dat optimale randvoorwaarden voor het leveren van zorg creëert. Hierdoor kunnen de zorgprofessionals zich volledig focussen op hun medische/verpleegkundige expertise.

Wetenschap: WUR en Heelmeesterz

Heelmeesterz werkt nauw samen met Annemarie Wagemakers (Universitair Hoofddocent Gezondheid & Maatschappij) & Johan van Ophem (Emeritus Universitair Hoofddocent Economie van Consumenten en Huishoudens), verbonden aan Wageningen University & Research (WUR). Deze samenwerking biedt masterstudenten de mogelijkheid om hun scriptie te schrijven over verschillende zorgthema’s. Zo heeft Elise de Froe recentelijk onderzoek gedaan naar de optimale inrichting van de acute zorgketen in Nederlandse ziekenhuizen en doet Cas van den Hoek momenteel onderzoek naar de acute ouderenzorg.